ΤΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΤΗΣ ΑΠΟΧΗΣ

Το φαινόμενο της αποχής από τις αυτοδιοικητικές εκλογές εν έτει 2010 έφτασε το 53%. Σημαίνει κάτι κι όμως δε σημαίνει τίποτα. Εξαρτάται από την οπτική γωνία που επιχειρεί κανείς να το ερμηνεύσει. Σίγουρα όμως δεν πρόκειται για ένα γεγονός που υπόκειται σε μονοδιάστατη ανάλυση.

Σε πείσμα των κομμάτων που βάλλουν κατά ριπάς εναντίον της αποχής -διότι εξ ορισμού απειλεί την ύπαρξη τους-, ναι διάολε, το να απέχεις από ένα εντελώς διεφθαρμένο σύστημα είναι υγιής πολιτική στάση ενός κριτικά σκεπτόμενου ανθρώπου. Αλλά ακόμα και τη δυνατότητα αποχής από τις εκλογές, σήμερα που δεν υπάρχουν ποινικές συνέπειες, ο καπιταλισμός την ενσωματώνει και την εκμεταλλεύεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ώστε να βγαίνουν ουσιαστικά κυβερνήσεις μειοψηφίας.

Επομένως ποιο το όφελος του να απέχεις πλην της ηθικής ικανοποίησης; Μόνο αυτό και έτερον ουδέν. Όμως σε τι θα διαφοροποιούσε την κατάσταση η προσφυγή στις κάλπες; Μήπως το αποτέλεσμα δε θα ήταν και πάλι η διαιώνιση του προβλήματος; Ας είμαστε σοβαροί. Αν οι εκλογές μπορούσαν να αλλάξουν στο παραμικρό τον κόσμο θα ήταν παράνομες. Η επανάσταση δεν θα έρθει μέσα από τις ψήφους. Η κοινωνία σκόπιμα συντηρεί την ψευδαίσθηση ότι ο κόσμος μπορεί να αλλάξει μέσα από τις εκλογές προκειμένου να επιβάλλει τις δομές του κυρίαρχου συστήματος και να δημιουργήσει ένα φαύλο κύκλο. Το πολιτικό σύστημα της χώρας μας βασιζόμενο εκ της δημιουργίας του σε σαθρά θεμέλια έχει πλέον καταρρεύσει.

Ιδωμένη υπό αυτό το πρίσμα, η επιλογή της αποχής ενσαρκώνει την ιδέα του «το μη χείρον βέλτιστο». Εν προκειμένω αναπόφευκτα καταλήγει να είναι πολιτική θέση και άποψη, ως αντίδραση στους κατεστημένους κομματικούς μηχανισμούς. Αυτή είναι η μια πλευρά της αποχής ως πολιτικοποιημένη επιλογή.

Δυστυχώς όμως υπάρχει και η άλλη πλευρά που πρεσβεύει το apolitic στοιχείο. Την κουλτούρα αυτή την καλλιεργούν με έντεχνο τρόπο αλλά και πολλές φορές απροκάλυπτα τα ΜΜΕ, προβάλλοντας αποκλειστικά το lifestyle με σκοπό να αποπροσανατολίσουν την κοινωνία από τα πραγματικά της προβλήματα. Προφανώς κάτι τέτοιο το έχουν επιτύχει σε μεγάλο βαθμό, ειδικά αν κρίνει κανείς από τη σημερινή νεολαία -και όχι μόνο-. Εν τοιαύτη περιπτώσει η επανάσταση θα ξεκινήσει από τη Μύκονο με ηγετικές μορφές τους Ilia Psinakov και Nikita Kaklamanin. Κι όμως κάποτε θα γίνει! 

Φυσικά αυτό το είδος αποχής είναι κενό νοήματος υπό την έννοια ότι αντιπροσωπεύει ένα αποχαυνωμένο κομμάτι της κοινωνίας που βρίσκεται εγκλωβισμένο στον μικρόκοσμο του. Μέσα σε μια επίπλαστη πραγματικότητα την οποία αρμονικά έχει επιμεληθεί το σύστημα, αυτό ουσιαστικά ενισχύεται με την απουσία του εν λόγω πληθυσμιακού τμήματος από το πολιτικό-κοινωνικό γίγνεσθαι.

Αυτές είναι οι δύο κυρίαρχες τάσεις μέσα από τις οποίες εκφράζεται το ρεύμα της αποχής: η πολιτικοποιημένη και η apolitic. Συνολικά θα μπορούσε να διακρίνει κανείς και κάποιες υποδιαιρέσεις της: πρακτικοί λόγοι όπως προβλήματα υγείας (βλ. τρίτη ηλικία) και μεγάλες αποστάσεις ή ψυχολογικοί παράγοντες συμβάλλουν εξίσου στην αποφυγή της ψηφοφορίας.

Ας μη ξεχνάμε όμως ή ας μάθουμε τουλάχιστον ότι η μη άσκηση του εκλογικού δικαιώματος προβλέπεται από το νόμο και είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη, πλέον, υπό ορισμένες προϋποθέσεις όπως αυτές που αναφέρθηκαν παραπάνω.

ΑΠΕΧΟΝΤΕΣ ΟΛΟΥ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΕΝΩΘΕΙΤΕ! 

ΩΔΗ ΣΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ

«Πολιτισμός είναι το οικοδόμημα που χτίζεται πάνω στη βάση της οικονομίας» υποστήριξε πολύ εύστοχα ο Καρλ Μαρξ αρκετά χρόνια πριν, αναδεικνύοντας έτσι σε βασικό άξονα κοινωνικής οργάνωσης το εκάστοτε οικονομικό μοντέλο. Σήμερα, οι σύγχρονες νεομαρξιστικές προσεγγίσεις αντιστρέφουν τον ορισμό του Μαρξ και συμπεραίνουν ότι «πλέον η οικονομία είναι αυτή που χτίζεται πάνω στον πολιτισμό». Πράγματι, μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι η μετάβαση από τον φορντισμό στην κοινωνία της πληροφορίας και κατ’ επέκταση στον τριτογενή τομέα παραγωγής συνεπάγεται μια ολοκληρωτική αναδιάρθρωση της κοινωνικής οργάνωσης. Είναι ηλίου φαεινότερο λοιπόν πως όταν το πολιτιστικό μοντέλο είναι προβληματικό αυτομάτως προβληματική καθίσταται η ίδια η οικονομία σαν άμεσο παράγωγο του.

Ο λόγος που διατυπώνονται οι συγκεκριμένες παρατηρήσεις είναι προκειμένου να εξεταστεί η περίφημη «οικονομική κρίση» μέσα από μια διαφορετική οπτική γωνία που θα δίνει δυνατότητες θέασης ενός ευρύτερου κοινωνικού συνόλου. Εν ολίγοις η κρίση δεν βρίσκεται αποκρυσταλλωμένη μόνο σε επίπεδο οικονομίας. Πηγάζει από ένα πολιτιστικό σύστημα το οποίο βασιζόμενο σε σαθρά θεμέλια αυτοαναπαράγεται και αυτοαναλώνεται ατέρμονα, με αποτέλεσμα να επηρεάζει σχεδόν κάθε πτυχή του κοινωνικού γίγνεσθαι.

Με πολύ απλά λόγια αυτή είναι και η ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας από τη μεταπολίτευση και έπειτα. Από όταν δηλαδή το ελληνικό κράτος γνώρισε μια αναπόφευκτη ανάπτυξη που ωστόσο ήταν αποτέλεσμα της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας και των ευρύτερων κοινωνικών συνθηκών και όχι τόσο έργο των εκάστοτε κυβερνήσεων. Φτάνοντας στο σήμερα μένουμε ενεοί αντικρίζοντας την υπάρχουσα κατάσταση και εξεγειρόμαστε κατά πάντων, εγκαλώντας μόνο όσους κατέχουν πολιτική εξουσία. Εν προκειμένω «ξεχνάμε» ότι η συγκεκριμένη εξουσία πηγάζει από τον ίδιο τον λαό. Αντί να κοιταχτούμε στον καθρέφτη και να αναλάβουμε τις ευθύνες που μας αναλογούν προτιμάμε να υπεκφεύγουμε και να εθελοτυφλούμε με άμεση συνέπεια να διαιωνίζουμε το πρόβλημα. Δικαιολογημένα κατηγορούμε τους διεφθαρμένους θεσμούς αλλά όταν έρχεται η ώρα για αυτοκριτική τότε απλά αυτή η λέξη δεν υπάρχει στο λεξιλόγιο μας.

Αυτοί οι έντεχνοι στρουθοκαμηλισμοί συμβάλλουν καθοριστικά στη θόλωση του τοπίου και στην απόκρυψη του πραγματικού προβλήματος. Είναι δύσκολο να γίνει κανείς συγκεκριμένος όσον αφορά τον προσδιορισμό της κρίσης διότι πρόκειται για συγκεχυμένες μορφές της που βρίσκονται σε άμεση διάδραση με την προσωπικότητα και το κοινωνικό-ταξικό περιβάλλον του κάθε ανθρώπου. Επομένως για  τον καθένα μας ξεχωριστά είναι εξ ορισμού διαφορετική σε ατομικό επίπεδο, έχει όμως ένα κοινό υπόβαθρο από κοινωνικό-ταξικής άποψης.

Θα ήταν ορθότερο να μιλήσουμε για κρίση του καπιταλιστικού συστήματος. Φυσικά με τον όρο καπιταλισμός δεν περιγράφεται απλώς ένα φιλελεύθερο οικονομικό μοντέλο αλλά ένα ολόκληρο πολιτιστικό σύστημα που διαμορφώνει άτομα και θεσμούς.

Ας είμαστε όμως ρεαλιστές. Τι είναι επιτέλους αυτή η κρίση; Υπάρχει κάπου στη φύση έξω από εμάς; Η απάντηση είναι προφανής νομίζω. Αν συνειδητοποιήσουμε ότι πρόκειται για μια κατασκευασμένη πραγματικότητα που λαμβάνει χώρα μόνο μέσα στα πλαίσια των ανθρώπινων κοινωνιών, ίσως μπορέσουμε να αντιληφθούμε ότι ουσιαστικά η ύπαρξη της οφείλεται σε συμβάσεις που ανά πάσα στιγμή μπορούν να αρθούν. Τώρα για ποιο λόγο δεν αίρονται έχει να κάνει με θεωρίες εξουσίας και καλό θα ήταν να ρωτήσουμε αυτούς που την κατέχουν. Στον σοσιαλισμό, δύο και δύο κάνουν τέσσερα. Στον καπιταλισμό, επίσης. Αλλά τι διαφορά!