Η Έκσταση της Επικοινωνίας ή αλλιώς η ουτοπία της πραγματικότητας

Το 1987 κυκλοφόρησε η "Έκσταση της Επικοινωνίας" (L' Autre par lui-meme) του Jean Baudrillard.
Το συγκεκριμένο βιβλίο αποτελεί μια ανασκόπηση όλου του έως τότε έργου του πολυπράγμονα γάλλου φιλοσόφου, κοινωνιολόγου και φωτογράφου. Ο συγγραφέας μέσα από την ιδιαίτερη οπτική του γωνία πραγματεύεται έννοιες όπως αυτές της διαφάνειας, της αποπλάνησης, της πρόκλησης και της μεταμόρφωσης, αναδεικνύοντας τες σε υψίστης σημασίας στοιχεία συγκρότησης του κοινωνικού γίγνεσθαι. Παράλληλα, εμμέσως πλην σαφώς, προωθούνται ορισμένες νέες εκτιμήσεις σχετικά με τη σκοπιμότητα μιας θεωρίας που έχει ως αντικείμενο τη μελέτη του κειμένου ως φορέα της αποπλάνησης, ή τη μελέτη της γραφής ως μέσου της σκέψης για να προλαβαίνει την παρέκκλιση της από αυτήν την ίδια.

Οι έννοιες ή οι κατηγορίες που μέσα στην "Έκσταση της Επικοινωνίας" κατ΄εξοχήν συμβάλλουν προς αυτήν την κατεύθυνση είναι εκείνες της φρενίτιδας και του ιογενούς της εικόνας, του θεάματος και της σκηνής, της υπερπληροφόρησης, του άσεμνου -σεξουαλικού και επικοινωνιακού- καθώς επίσης της αντιστρεψιμότητας των σημείων.

Ο Baudrillard διατυπώνει ορισμένες πραγματικά πρωτοποριακές απόψεις για την εποχή του όπως αυτή που υποστηρίζει ότι "Δεν συμμετέχουμε πλέον στο δράμα της αποξένωσης, αλλά βρισκόμαστε μέσα στην έκσταση της επικοινωνίας". Εδώ ο ποιητής θέλει να πει ότι δεν υφίσταται πια το άσεμνο του κρυμμένου, του απωθημένου, του σκοτεινού, αλλά το άσεμνο του ορατού, του υπερβολικά ορατού, του πιο ορατού και από το ορατό.

Εν συνεχεία, μιλώντας για την αποπλάνηση ο Baudrillard την περιγράφει ως μια στρατηγική της απουσίας, της διαφυγής, της μεταμόρφωσης. Μια απεριόριστη δυνατότητα υποκατάστασης, αλληλουχίας χωρίς αναφορά. Κορεσμένοι από τον τρόπο της παραγωγής, πρέπει να ξαναβρούμε τους δρόμους μιας αισθητικής της εξαφάνισης. Η αποπλάνηση είναι συνεργός μας σε αυτό ως μια πρότυπη μέθοδος αντιστρεψιμότητας των πραγμάτων.

Στο κεφάλαιο "Από το σύστημα στο πεπρωμένο" ο Baudrillard αναλύει την έννοια του Αντικειμένου ιδωμένη μέσα από μια μεταστρουκτουραλιστική ματιά, που άλλωστε διαπνέει το σύνολο του έργου του. Ενδεικτικά παραθέτω: "Η επιστήμη, μέσω της εκζήτησης της μεθοδολογίας της, εξοντώνει το αντικείμενο της: για να επιβιώσει η επιστήμη είναι υποχρεωμένη να αναπαράγει τεχνητά το αντικείμενο ως πρότυπο της προσποίησης. Το αντικείμενο και πάλι παίρνει εκδίκηση με το γεγονός ότι δεν προσφέρεται παρά ως προσποίηση κάτω από την επιρροή της τεχνολογίας μας".

Πρόκειται για μια αντικειμενική αντιστροφή του κόσμου που αφορά οτιδήποτε συνδέεται έξω από το υποκείμενο, άρα παράπλευρα στην εξαφάνιση του και ωσ εκ τούτου είναι μοιραίο. Οτιδήποτε όμως δεν είναι πια μια ανθρώπινη στρατηγική, από αυτό και μόνο το γεγονός, γίνεται μια μοιραία στρατηγική. Αλλά δεν υπάρχει τίποτε υπερβατικό σε αυτό το μοιραίο, ούτε είναι δυνατό να επικληθεί αυτό από έξω.

Ακόμα ένα ζήτημα που θίγει ο Baudrillard είναι ότι στο σημείο αυτό η γλώσσα και η θεωρία αλλάζουν το νόημα τους. Αντί να δρούν ως τρόπος παραγωγής δρούν ως τρόπος εξαφάνισης, ακριβώς όπως το Αντικείμενο έχει γίνει τρόπος εξαφάνισης του υποκειμένου. Αυτό το αινιγματικό παιχνίδι δεν είναι πια εκείνο της ανάλυσης: ζητά αυτό να διατηρήσει το αίνιγμα του αντικειμένου μέσω του αινίγματος του λόγου.